โครงการธนาคารแพะเพือเด็กกระบี่พันธุ์ดี

1. หลักการและเหตุผล

ในสถานการณ์ปัจจุบัน พบว่าในจังหวัดกระบี่ ซึ่งร้อยละ60 ของประชากรนับถือศาสนาอิสลาม และประกอบอาชีพการเกษตร ได้แก่สวนยางพารา สวนปาล์มน้ำมัน และจะเลี้ยงแพะเป็นอาชีพเสริม 3 – 5 ตัว ต่อครัวเรือน โดยมีเป้าหมายเพื่อใช้สำหรับการบริโภคประกอบพิธีทางศาสนา และวัฒนธรรม แต่ปัญหาสำคัญคือ การเลี้ยงแพะของเกษตรกรส่วนใหญ่ใช้การเลี้ยงแบบปล่อยหรือผูกล่าม ไม่มีโรงเรือน ไม่มีแปลงหญ้า จึงพบว่าแพะที่เลี้ยงให้ลูกน้อยและมีอัตราการตายสูง จากตัวเลขสถิติพบว่าความต้องการในการใช้แพะของประชากรจังหวัดกระบี่มีมากกว่าผลผลิตที่มีอยู่ในพื้นที่ จนต้องมีการนำเข้าแพะจากจังหวัดหวัดนอกพื้นที่ โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลทางศาสนา ดังนั้นจึงมีความจำเป็นในการเร่งรัดเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของการเลี้ยงแพะให้แก่เกษตรกรรายย่อย ในพื้นที่ โดยการสนับสนุนให้มีเพิ่มขนาดการเลี้ยงและให้องค์ความรู้ในเรื่องของการจัดการเลี้ยงดูให้ถูกสุขลักษณะ เพื่อสร้างความมั่นคงด้านอาหารให้เกิดขึ้นในพื้นที่ ประกอบกับนโยบายของจังหวัดกระบี่ในเรื่อง” กระบี่เมืองคุณภาพ” ที่ต้องการพัฒนาเด็กกระบี่ตั้งแต่อยู่ในครรภ์มารดา โดยการเลี้ยงแพะนมก็เป็นอีกโครงการหนึ่งที่ต้องการให้รณรงค์ส่งเสริมให้คนในจังหวัดกระบี่หันมาบริโภคนมแพะซึ่งเป็นนมที่คุณภาพสูง และหากมีการผลิตนมแพะได้เองในพื้นที่ก็จะสามารถสร้างคนกระบี่ให้มีคุณภาพได้

เพื่อเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพการเลี้ยงแพะเนื้อและแพะนมให้แก่เกษตรกรรายย่อยในพื้นที่จังหวัดกระบี่ โดยการเพิ่มขนาดการเลี้ยงให้สมดุลกับแรงงานและสภาพแวดล้อม รวมทั้งการลดอัตราการตาย ประกอบกับนโยบายของจังหวัดกระบี่ที่มุ่งพัฒนาให้เกิดอุตสาหกรรมอาหารฮาลาลขึ้นในพื้นที่จังหวัดกระบี่ โดยการใช้พื้นที่สวนยางและสวนปาล์มมาใช้ให้เกิดประโยชน์ สภาการศึกษาจังหวัดกระบี่ ร่วมกับศูนย์วิทยบริการมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์จึงจัดทำโครงการธนาคารแพะขึ้น โดยโครงการดังกล่าวจะทำการจัดหาแม่แพะเนื้อที่ทำการผสมพันธ์แล้วแจกจ่ายให้กับเกษตรกรที่มีความสนใจเข้าร่วมโครงการ หมู่ บ้านละ 10 ราย รายละ 2-3 ตัว โดยเกษตรกรผู้สนใจจะต้องมีคอกเลี้ยงที่ถูกต้องตามข้อกำหนดของกรมปศุสัตว์ และต้องมีการอบรมการเลี้ยงแพะที่ถูกวิธีตามข้อแนะนำของ ศูนย์วิทยบริการมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์จังหวัดกระบี่ โดยกรณีที่ 1 เกษตรกรที่รับเอาแม่แพะจำนวน 2 ตัว ต้องส่งลูกตัวเมียคืน ธนาคารแพะ (หลังจากหย่านม) จำนวน 3 ตัว/ปี เป็นเวลา 1 ปี หลังจากนั้นเกษตรจะได้เป็น เจ้าของแม่แพะที่รับไปและหากเมื่อครบเวลา 1 ปีแล้วเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการยังไม่ส่งลูกตัวเมียให้ทางธนาคารแพะครบเกษตรกรจะโดนปรับ 1 เท่าตัว และในกรณีที่ 2 หากเกษตรทำแม่พันธุ์สัตว์ถึงแก่ความตายถ้าเกิดจากการละเลยไม่ใส่ใจดูแล เกษตรกรก็ต้องคืนลูกตัวเมียให้ครบตามจำนวนที่ตกลงไว้เหมือนเดิม หรือถ้าสัตว์ถึงแก่ความตายกรณีเกิดโรคระบาดร้ายแรง เกษตรสามารถลดจำนวนการส่งคืนลูกได้ตามตกลงกัน

2. วัตถุประสงค์ของโครงการ
     ๒.๑ เพื่อพัฒนาเด็กกระบี่ตั้งแต่อยู่ในครรภ์มารดา โดยการรณรงค์ส่งเสริมให้คนในจังหวัดกระบี่หันมาบริโภคนมแพะซึ่งเป็นนมที่คุณภาพสูง
     ๒.๒ เพื่อพัฒนาฐานการผลิตแพะนมในพื้นที่จังหวัดกระบี่ โดยการสนับสนุนให้ประชาชนในจังหวัดกระบี่ มีเพิ่มขนาดการเลี้ยงทั้งแพะนมและแพะเนื้อ มีให้องค์ความรู้ในเรื่องของการจัดการเลี้ยงดูให้ถูกสุขลักษณะ เพื่อสร้างความมั่นคงด้านอาหารให้เกิดขึ้นในพื้นที่จังหวัดกระบี่

3. กลุ่มชุมชนเป้าหมาย

กลุ่มผู้สนใจเลี้ยงแพะจังหวัดกระบี่ หมู่บ้านละ 1 กลุ่ม

4. แนวทางการดำเนินงาน
     ๔.๑ จัดตั้งคณะทำงาน

           1. คุณชวน ภูเก้าล้วน ประธานคณะทำงาน
           2. คุณประหยัด ศรีบุญชู รองประธานคณะทำงาน
           3. รศ.ดร.สมบัติ ชิระวงศ์ ที่ปรึกษา
           4. คุณปทุม มะลิเครือ คณะทำงาน
           5. อ.ปิยภาคย์ ภูมิภมร คณะทำงาน
           6. คุณจรรตกร รอดอยู่ คณะทำงาน
           7. คุณเตือนใจ ปิยัง คณะทำงาน
           8. คุณอุดมรัตน์ แซ่หลี ผู้ประสานงาน

     ๔.๒ จัดหาแหล่งทุนเพื่อการจัดหาพันธ์แพะ
     ๔.๓ ประชาสัมพันธ์โครงการเพื่อรับสมัครผู้เข้าร่วมโครงการ
     ๔.๔ ผู้สนใจแจ้งความจำนงการเข้าร่วมโครงการผ่าน ศูนย์วิทยบริการมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จ.กระบี่

เกณฑ์การคัดเลือกกลุ่มเข้าร่วมโครงการ
- ต้องมีการรวมตัวเป็นกลุ่ม ในชุมชน กลุ่มละ 10 คน
- ต้องเป็นกลุ่มที่มีประสบการณ์การเลี้ยงแพะ
- กลุ่มที่มีการร่วมกิจกรรมด้านการอบรมกับ มก. จะได้รับการพิจารณาเป็นลำดับแรก

     ๔.๕ . อบรมในเรื่องของการเลี้ยงแพะ การจัดทำคอกและรายละเอียดโครงการ พร้อมทั้งสัญญากับโครงการ
           1. โดยเกษตรกรผู้สนใจจะต้องมีคอกเลี้ยงที่ถูกต้องตามข้อกำหนดของกรมปศุสัตว์ และต้องมีการอบรมการเลี้ยงแพะที่ถูกวิธีตามข้อแนะนำของ ศูนย์วิทยบริการมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์จังหวัดกระบี่
           2. ที่รับเอาแม่แพะจำนวน 2 ตัว ต้องส่งลูกตัวเมียคืน ธนาคารแพะ (หลังจากหย่านม) จำนวน 3 ตัว/ปี เป็นเวลา 1 ปี หลังจากนั้นเกษตรจะได้เป็น เจ้าของแม่แพะที่รับไป
           3. หากเมื่อครบเวลา 1 ปีแล้วเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการยังไม่ส่งลูกตัวเมียให้ทางธนาคารแพะครบเกษตรกรจะโดนปรับ 1 เท่าตัว
           4. ในกรณีที่ เกษตรทำแม่พันธุ์สัตว์ถึงแก่ความตายถ้าเกิดจากการละเลยไม่ใส่ใจดูแล เกษตรกรก็ต้องคืนลูกตัวเมียให้ครบตามจำนวนที่ตกลงไว้เหมือนเดิม หรือถ้าสัตว์ถึงแก่ความตายกรณีเกิดโรคระบาดร้ายแรง เกษตรสามารถลดจำนวนการส่งคืนลูกได้ตามตกลง

     ๔.๖ คณะทำงาน ลงพื้นที่ เพื่อตรวจความถูกต้องของคอกที่ใช้เลี้ยงแพะ
     ๔.๗ คณะทำงานขออนุมัติงบประมาณจากประธานเพื่อดำเนินการจัดหาแพะ
     ๔.๘ คณะทำงานจัดทำประวัติแพะ (การเจาะเบอร์หู การเจาะเลือด และกักสัตว์ไว้ 15 วัน ตามระเบียบของปศุสัตว์)
     ๔.๙ คณะทำงาน ดำเนินงานแจกจ่ายให้กับกลุ่มที่ได้รับการอนุมัติโครงการ
     ๔.๑๐ คณะทำงานประสานงานกับปศุสัตว์ท้องที่ ในการให้คำปรึกษาและตรวจสุขภาพแพะที่ได้รับการอนุมัติ
     ๔.๑๑ คณะทำงานลงพื้นที่ ติดตามงานทุก 1 เดือน
      ๔.๑๒ คณะทำงาน เลี้ยงดูลูกแพะที่ได้รับคืนจากเกษตรกรเพื่อเตรียมแจกจ่ายให้กับกลุ่มเกษตรกรในกลุ่มต่อไป
     ๔.๑๒ คณะทำงานประสานงานกับปศุสัตว์ท้องที่ ในการให้คำปรึกษาและตรวจสุขภาพแพะที่ได้รับการอนุมัติ
     ๔.๑๓ คณะทำงาน เลี้ยงดูลูกแพะที่ได้รับคืนจากเกษตรกรเพื่อเตรียมแจกจ่ายให้กับกลุ่มเกษตรกรในกลุ่มต่อไป

๕. งบประมาณดำเนินการ
      ๕.๑ จัดซื้อแม่แพะ ตัวละ ๕,๐๐๐- ๕,๕๐๐ บาท
      ๕.๒. ค่าติดตามงาน วัคซีน ๕๐๐ บาท
      ๕.๓ รวมงบประมาณในการดำเนินการแม่แพะ ตัวละ ๖,๐๐๐ บาท

๖. หน่วยงานรับผิดชอบ
      ๖.๑ สภาการศึกษาจังหวัดกระบี่จังหวัดกระบี่
      ๖.๒ ศูนย์วิทยบริการ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จังหวัดกระบี่

๗. หน่วยงานสนับสนุน
      ๗.๑ ปศุสัตว์จังหวัดกระบี่
      ๗.๒ หน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

ผลการดำเนินโครงการ

แพะเนื้อ โดยในปัจจุบันสภาการศึกษาจังหวัดกระบี่ ได้ดำเนินการแจกจ่ายแม่พันธุ์แพะเนื้อให้กับ เกษตรกรแล้ว จำนวนทั้งสิ้น 83 ตัว

1. กลุ่มเกษตรกรห้วยยูงใต้ หมู่ที่ 3 ตำบลห้วยยูง อำเภอเหนือคลอง จังหวัดกระบี่ จำนวน 10 ราย รายละ 2 ตัว (ทั้งหมด 20 ตัว)

2. กลุ่มเกษตรกรบ้านปากหรา ตำบลตลิ่งชัน อำเภอเหนือคลอง จังหวัดกระบี่ จำนวน 10 ราย รายละ 2 ตัว (ทั้งหมด 20 ตัว)

3. กลุ่มเกษตรกรบ้านไสยโยง ตำบลสินปุน อำเภอเขาพนม จังหวัดกระบี่ จำนวน 10 ราย รายละ 2 ตัว (ทั้งหมด 20 ตัว)

4. กลุ่มเกษตรกรบ้านหัวนอน ตำบลคลองเขม้า อำเภอเหนือคลอง จังหวัดกระบี่ จำนวน 10 ราย รายละ 2 ตัว (ทั้งหมด 20 ตัว)

5. กลุ่มชาวนาบ้านเกาะกลาง ตำบลคลองประสงค์ อำเภอเมือง จังหวัดกระบี่ ตามที่ทางประธานกลุ่มนายประวัติ คลองรั้ว ได้ส่งรายชื่อสมาชิกที่สนใจในการเลี้ยงแพะ 10 คน นั้น แต่ทางกลุ่มยังไม่มีความพร้อมในการเลี้ยง เนื่องจากบนเกาะกลางส่วนใหญ่มีการอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก อาจส่งผลกระทบต่อผลผลิตเกษตรได้ ทั้งนี้มีเฉพาะ ประธานกลุ่มชาวนานายประวัติ คลองรั้ว ทดลองเลี้ยงเพื่อนำร่องก่อนจำนวน 3 ตัว

แพะนม โดยในปัจจุบันสภาการศึกษาจังกวัดกระบี่ ได้ดำเนินแจกจ่ายแพะนม ให้กับโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 37 จำนวน 11 ตัว

ภาพกิจกรรมโครงการธนาคารแพะ

ภาพกิจกรรมโครงการธนาคารแพะ ศึกษาดูงานการเลี้ยงแพะนม ณ จังหวัดภูเก็ต